listopad 2024 – Strona 2 – Anna Woźniakowska

SIEDEM BRAM JEROZOLIMY

3 listopada 2024 Anna Woźniakowska 1

Wczoraj sala koncertowa ICE nosząca imię Krzysztofa Pendereckiego wypełniła się chcącymi wysłuchać jego VII Symfonię „Siedem bram Jerozolimy”. Koncert w dzień Zaduszny poświęcony był pamięci Mistrza a zarazem otwierał Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej, który w tym roku chyba po [ Czytaj dalej… ]

Pamięć ludzka jest zawodna, doświadczenie muzyczne – jednostkowe i ulotne. Jak je zatrzymać? Nie da się zwerbalizować wywołanych muzyką wzruszeń, ale kilka zdań zanotowanych po koncercie pozwala przynajmniej zdokumentować ich zaistnienie. Czasem te notatki wywołują oddźwięk, odezwie się ktoś, kto podobnie zareagował na słuchaną muzykę. Rodzi się wtedy poczucie wspólnoty. Czasem rozlegnie się głos przeciwny i wtedy trzeba przeanalizować swoje wrażenia.  
Nie bez znaczenia jest także prosty zapis kronikarski – co, gdzie, kiedy... Może kiedyś przyda się do uzupełnienia kreślonego przez kogoś obrazu naszego życia muzycznego?

QUO VADIS

Po blisko sześćdziesięciu latach na estradę Filharmonii powróciło oratorium „Quo vadis” Feliksa Nowowiejskiego. Słuchając w piątek obszernego dzieła zastanawiałam się, dlaczego nie jest stale obecne w naszych salach koncertowych. To muzyka napisana z rozmachem, wielkim nerwem dramatycznym, muzyka zdradzająca świetny warsztat kompozytorski, przykuwająca od pierwszych akordów uwagę słuchacza. Stawia przed wykonawcami nie lada zadania. Partie solistyczne wymagają dużej rozpiętości skali (szczególnie partia dowódcy pretorian), siły i giętkości głosu. To samo dotyczy partii chóru spełniającego w dziele Nowowiejskiego bardzo odpowiedzialną rolę. Nie sposób dobrze zaprezentować „Quo vadis” bez wyśmienitej grupy dętej (zarówno blaszanej jak i drewnianej), bo to w niej dzieją się w orkiestrze najciekawsze muzycznie sprawy. Wiele też zależy od dyrygenta, budującego z kalejdoskopowo zmieniających się scen, w których groza miesza się z liryką, spójną całość (kompozytor nadał dziełu podtytuł „sceny dramatyczne”). W piątek dzieło Nowowiejskiego zajaśniało pełnym blaskiem. Za pulpitem dyrygenckim stanął Piotr Sułkowski, który „Quo vadis” prowadził już niejednokrotnie i nagrał oratorium na płytę. Słuchając muzyki pod jego batutą wręcz widziało się poszczególne sceny dramatu. Orkiestra i chór (przygotowanie Janusz Wierzgacz) potwierdziły swą świetną formę. W pięknie interpretowanych partiach solowych usłyszeliśmy Wiolettę Chodowicz – sopran (Ligia), Tomasza Kumięgę – baryton (Piotr), Wojtka Gierlacha – bas (dowódca pretorian) i Szymona Maziarza – bas (kapłan, Jezus), który na co dzień śpiewa w filharmonicznym chórze. Śpiewacy chóru często wykonują pomniejsze partie solowe, ale ten artysta czynił to po raz pierwszy. Partia kapłana – a cappella – nie jest łatwa, a przecież w pełni jej sprostał, budując z chórem niemal mistyczną aurę „Nocnego zgromadzenia chrześcijan”. Odpowiedzialną partię organów realizował Michał Białko. Mam nadzieję, że na kolejne prezentacje „Quo vadis” Nowowiejskiego nie przyjdzie nam czekać kolejne pół wieku.
AMAHL I NOCNI GOŚCIE

W sobotę w Operze Krakowskiej po raz pierwszy zagościła opera Gian Carla Menottiego „Amahl i nocni goście”. Napisana w 1951 roku dla telewizji (Menotti był twórcą zarówno libretta jak i muzyki), nawiązywała do włoskiej tradycji według której w grudniu prezenty przynosił nie św. Mikołaj lecz Trzej Królowie. W dziele Menottiego odwiedzają oni w drodze do Betlejem ubogiego kalekiego chłopca i obdarzają go darem zdrowia. Oczywiście akcja jest bardziej skomplikowana niż to jedno zdanie, ale nie będę jej streszczać. Powiem tylko: to trzeba zobaczyć. Należy wybrać się do Opery czy to z dziećmi, czy to samemu. Warto! I nie trzeba się martwić, że dzieci może za małe. Byłam na spektaklu w niedzielę po południu. Obserwowałam maluchy. Były olśnione, wpatrzone w scenę, a ponieważ spektakl jest krótki (niecała godzina), wytrzymały w tym napięciu do końca. Myślę że zasługa to przede wszystkim wizualnej strony spektaklu. „Amahla i nocnych gości” wyreżyserował Włodzimierz Nurkowski mający duże doświadczenie operowe, także w spektaklach dla młodych widzów. Scenografię i kostiumy rwące oczy kolorami przygotowała Anna Sekuła, o choreografię i ruch sceniczny zadbała Wioletta Suska, grę świateł zapewniła Ada Bystrzycka. To nazwiska ludzi umiejących „robić teatr”. Nic więc dziwnego, że przykuli uwagę publiczności. Równie ważna była strona muzyczna. Operę Menottiego starannie przygotował i tak też poprowadził Andrzej Korzeniowski, na co dzień kierownik operowego chóru. Serca publiczności skradł Jonasz Kler wcielający się w tytułowego Amahla. Był nie tylko przekonywający w swych poczynaniach scenicznych, ale przede wszystkim pięknie śpiewał chłopięcym sopranem. A ta partia wcale nie jest łatwa. Wzruszającą jego matką, ubogą wdową, była Agnieszka Kuk. Trzej Królowie: Krzysztof Kozarek, Adam Szerszeń, Sebastian Marszałowicz byli należycie majestatyczni, wnosili też trochę humoru. Paziem był Jacek Wróbel. A jeszcze balet, chór mieszany i chór dziecięcy Opery Krakowskiej… Spektakl wzruszający, ze wszech miar udany. Trzeba zobaczyć!
WROCŁAW BAROQUE ENSEMBLE

W piątek w sali Filharmonii koncertował gościnnie Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją swego założyciela Andrzeja Kosendiaka. Ale wieczór rozpoczął się Koncertem c-moll na obój i skrzypce BWV 1060 R Johanna Sebastiana Bacha prowadzonym przez Stefana Barneschi grającego partię solowych skrzypiec. Na oboju grał Emiliano Rodolfi. Przyznam się, że do tego utworu mam stosunek szczególny, uważam, że to jedno z bachowskich arcydzieł. W związku z tym mam też wyraźnie sprecyzowane oczekiwania co do jego interpretacji. W prezentacji wrocławian według mnie zabrakło spokoju w środkowym Adagio. Zbyt szybkie tempo nie pozwoliło dialogowi instrumentów solowych naturalnie płynąć z powietrzem. Pozostała część programu wzbudzała zainteresowanie samą konstrukcją. Usłyszeliśmy bowiem trzy rzadko wykonywane utwory związane z rodziną Wettynów – elektorów saskich i polskich królów: kantatę „Lass, Fürstin, lass noch einen Strahl” BWV 198 napisaną przez Bacha na śmierć Krystyny Eberhardyny, żony Augusta II Mocnego, również Bachowską kantatę „Tőnet, ihr Pauken! Erschallet, Tropeten!” napisaną na urodziny Marii Józefy, żony Augusta III, oraz „Conductus funebris” Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego będący oprawą muzyczną wawelskiego pogrzebu pierwszego z wymienionych władców. „Conductus funebris” Gorczyckiego prezentowany był w Krakowie w ostatnich latach kilkakrotnie. W tym kontekście szczególnie interesujące były rzadko wykonywane kantaty Bacha. W drukowanym programie koncertu zamieszczono ich niemiecki teksty oraz polskie tłumaczenia. Można więc było śledzić mistrzostwo Lipskiego Kantora w wykorzystywaniu wszelkich dostępnych elementów retoryki muzycznej, by oddać nastrój tekstu diametralnie przecież różny w obu utworach. W tej dziedzinie wyobraźnia Bacha wydawała się nie mieć granic. A jednocześnie wspaniale wpisuje się w ściśle wyznaczone ramy konstrukcyjne recytatywów akompaniowanych, arii i fug. Wrocławianie pod wodzą swego szefa uczynili wszystko, by słuchacze mogli rozkoszować się bachowską muzyką.