2025 – Strona 10 – Anna Woźniakowska

RADOŚCI NOWOROCZNE

3 stycznia 2025 Anna Woźniakowska 0

Od lat Nowy Rok spędzam z muzyką, w Operze lub w Filharmonii. Ale dawno żaden z noworocznych koncertów nie sprawił mi tyle radości co miniony. Powodów tej radości było kilka. Orkiestrę naszej Filharmonii poprowadził tym razem Tomasz Tokarczyk którego dawno [ Czytaj dalej… ]

Pamięć ludzka jest zawodna, doświadczenie muzyczne – jednostkowe i ulotne. Jak je zatrzymać? Nie da się zwerbalizować wywołanych muzyką wzruszeń, ale kilka zdań zanotowanych po koncercie pozwala przynajmniej zdokumentować ich zaistnienie. Czasem te notatki wywołują oddźwięk, odezwie się ktoś, kto podobnie zareagował na słuchaną muzykę. Rodzi się wtedy poczucie wspólnoty. Czasem rozlegnie się głos przeciwny i wtedy trzeba przeanalizować swoje wrażenia.  
Nie bez znaczenia jest także prosty zapis kronikarski – co, gdzie, kiedy... Może kiedyś przyda się do uzupełnienia kreślonego przez kogoś obrazu naszego życia muzycznego?

MIĘDZY WSCHODEM A ZACHODEM

W 1980 roku Stanisław Gałoński powołał do życia męski zespół wokalny Królewskich Rorantystów by kultywować pamięć o działającej przez wieki w Katedrze Wawelskiej grupie wokalnej uświetniającej odprawiany w niej obrządek, oraz o kompozytorach z nią związanych. Po latach kierowanie Królewskimi Rorantystami przekazał Stanisławowi Krawczyńskiemu. Nagła śmierć zasłużonego dla kultury muzycznej Krakowa dyrygenta w lutym tego roku sprawiła, że w niedzielę koncert zespołu w sali Filharmonii poprowadził znany krakowski chórmistrz i śpiewak Piotr Piwko niejednokrotnie już wcześniej pracujący z Rorantystami. Koncert odbył się w ramach Festiwalu 4 Tradycji, a w jego programie zestawiono muzykę religijną obrządków: rzymskokatolickiego i prawosławnego. A że maj jest miesiącem „Maryjnym”, słuchaliśmy śpiewów poświęconych Matce Bożej. Pierwszą część koncertu wypełniły utwory Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego oraz śpiewy chorałowe. Drugą – tradycyjne śpiewy cerkiewne zachowane m.in. w Ławrach: Kijowsko-Peczerskiej i Poczajowskiej, opracowane przez Wiesława Trzpisa, oraz osiemnastowieczne kompozycje Teodoryna Czekałowskiego i Dmytra Bortnianskiego. Dzięki sztuce wokalnej Królewskich Rorantystów i ich muzycznego kierownika zanurzyliśmy się w dwa różne światy emocji i ekspresji. Surowość chorału gregoriańskiego i kunsztowna polifonia Gorczyckiego pozwalająca muzyce swobodnie płynąć wyraźnie kontrastowały z niemal ekstatyczną ekspresją muzyki cerkiewnej. Zespół brzmiał jak jeden instrument, szczególnie w motetach Gorczyckiego. Urzekały miękkie piana, dramatyczne kulminacje nigdy nie były forsowane. Zaprezentowana paleta barw i dynamiki godna była pochwały. Ale najważniejsza było głębokie zaangażowanie emocjonalne śpiewaków sprawiające że muzyka sprzed wieków była żywa, wciągająca słuchaczy w świat bliski metafizyce. Na koncercie był obecny założyciel zespołu Stanisław Gałoński, który przed kilkoma dniami ukończył 96 lat. Królewscy Rorantyści zadedykowali mu ostatni bis, maryjną pieśń „Chwalcie łąki umajone” w jego opracowaniu. Przed kilkoma laty tą właśnie pieśnią żegnał się jako dyrygent z zespołem.
WARS, WEINBERG, BERNSTEIN

Henryk Wars znany jest przede wszystkim jako twórca piosenek kabaretowych i muzyki filmowej. W piątek w sali Filharmonii dzięki filharmonicznej orkiestrze pod dyrekcją Michała Klauzy poznałam Warsa – symfonika. Koncert w ramach Festiwalu 4 Kultur przyniósł dwa jego utwory napisane już po II wojnie światowej w Ameryce. Uwertura „Maalot” powstała w 1974 roku jako reakcja na zamach terrorystyczny w którym zginęły dzieci z izraelskiego sierocińca położonego przy granicy z Libanem. W tym samym roku Henryk Wars zrewidował napisaną przeszło dwadzieścia lat wcześniej suitę „Szkice miejskie”. Co oba te utwory mówią o warsztacie kompozytorskim Warsa? Po ich wysłuchaniu stwierdzić mogę, że był to kompozytor władający świetnym rzemiosłem, umiejący wykorzystać wszelkie możliwości barwowe i wyrazowe jakie daje orkiestra symfoniczna. A Michał Klauza i artyści orkiestry dołożyli wszelkich starań, by te walory podkreślić. Z prezentowanych utworów bardziej zaciekawiła mnie uwertura będąca żałobnym lamentem nabierającym stopniowo na sile, od delikatnego prawie szmeru po kulminację zmieniającą żal w afirmację życia. „Szkice miejskie” – bardzo dobrze napisane – zbyt przypominały mi (szczególnie druga ich część) „Amerykanina w Paryżu” Gershwina. Z trzech „Szkiców” najbardziej podobało mi się oryginalne, żywiołowe, finałowe „Scherzo”. Miejsce Mieczysława Weinberga w historii polskiej muzyki jest już dobrze ugruntowane. Jego dzieła pojawiają się coraz częściej na naszych estradach. Tym razem słuchaliśmy jego „Melodii polskich” op. 47 nr 2. Ten utwór powstał z tęsknoty za warszawskim dzieciństwem, które w 1950 roku, w czasach stalinowskiego terroru w ZSRR (po klęsce wrześniowej Weinberg uciekł przed Niemcami na wschód) jawiło się kompozytorowi jako czas błogi. W „Melodiach polskich” znaleźć można wyraźne echa polskich melodii ludowych, od kujawiaka, oberka, poprzez poloneza po wspaniałego mazura. W piątek czuło się, że Weinberg przesycony był tą muzyką, że swe „Melodie” pisał po prostu sercem. W drugiej części wieczoru usłyszeliśmy „Chichester Psalms” Leonarda Bernsteina na chór (przygotowanie Janusz Wierzgacz), orkiestrę i sopran chłopięcy. Świetnie napisany utwór doczekał się równie wyśmienitej interpretacji. Solo sopranowe śpiewał z wielką muzykalnością Stefan Bertman. Niewielkie partie kwartetu solistów chóru wykonali” Lidia Sosnowska, Joanna Święszek-Przeliorz, Bartłomiej Chorąży i Paweł Szarpak. To był pełen wrażeń artystycznych wieczór muzyczny!
PIĘKNY JUBILEUSZ

25 kwietnia Marek Pijarowski kończył 75 lat. Jubileusz postanowił obchodzić w Filharmonii Krakowskiej, w której przed laty był pierwszym dyrygentem. Program koncertu zestawił z dwóch dzieł późnego romantyzmu. Poprowadził II Koncert fortepianowy B-dur Johannesa Brahmsa i Symfonię d-moll Cesara Francka. Partię solową w Koncercie Brahmsa grał Piotr Alexewicz, laureat V nagrody ostatniego Konkursu Chopinowskiego. Jak bardzo konkurs krępuje młodych pianistów! Piotr Alexewicz podobał mi się w czasie konkursowych przesłuchań, ale dopiero w miniony piątek poznałam i doceniłam jego kunszt pianistyczny i olbrzymią wrażliwość muzyczną. Tak kolorowego Brahmsa dawno nie słyszałam. Szeroka paleta barw, zróżnicowanie artykulacji, rozpiętość zmian dynamicznych, uroda dźwięku, błyskotliwa technika – wszystkie te elementy wykorzystane zostały przez artystę do stworzenia interpretacji przemyślanej, dojrzałej a jednocześnie pełnej młodzieńczej werwy. Na uwagę zasługiwała współpraca artysty z orkiestrą, wręcz kameralne muzykowanie z poszczególnymi instrumentami. Pianista wraz z dyrygentem i orkiestrą tworzyli wspaniałą całość budując prawdziwą kreację artystyczną. To był piękny Brahms! Równie pięknie zabrzmiała Symfonia d-moll Francka. Zestawiona z Brahmsem uwydatniła związki belgijsko-francuskiego kompozytora z niemieckim późnym romantyzmem, widoczne szczególnie w I części dzieła. Bardziej francuskie, lekkie, przejrzyste było pod batutą Marka Pijarowskiego Allegretto. Jubilat dobrze się czuje w klimatach późnego romantyzmu. Poprowadził Francka z wielką emocją i ekspresją, wydobywając jednocześnie wszelkie „piękności” partytury Symfonii d-moll. Czuło się, że muzykom dobrze gra się pod jego batutą, że wspólnie przeżywają muzykę, która ostatnio zbyt rzadko gości na naszej estradzie. Proszę o więcej Francka (i innych francuskich kompozytorów tego okresu) i więcej Marka Pijarowskiego w Krakowie!